“ Sạt lở đất ở miá»n Tây ngà y cà ng nghiêm trá»ng ”
Bà Äá»— Thị Thanh Huyá»n (Liên hiệp các Há»™i Khoa há»c và Kỹ thuáºt Việt Nam), Giám đốc kiêm ngưá»i sáng láºp Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia cho biết, tình trạng sạt lở ở phÃa Tây Ä‘ang ngà y cà ng nghiêm trá»ng và đang có các giải pháp để giải quyết.
– Xin ông cho biết mức độ nghiêm trá»ng cá»§a tình trạng sạt lở đất ở miá»n Tây hiện nay?
– Sau đợt hạn mặn lịch sá» xảy ra và o đầu năm nay đã là m khổ nhiá»u ngưá»i, ảnh hưởng đến cuá»™c sống cá»§a nhiá»u ngưá»i và tác động xấu đến hệ sinh thái, so vá»›i những năm trước thì ngưá»i dân miá»n tây Ä‘ang phải đối mặt vá»›i nhiá»u hÆ¡n Xói mòn sông và đại dương. -Các tỉnh Bà Mau, An Giang, Cần ThÆ¡, Thiên Giang, Bến Tre … từ đầu năm đến nay đã ghi nháºn hà ng chục Ä‘iểm sạt lở ở má»—i tỉnh. Không chỉ và o mùa mưa mà mùa khô diá»…n biến sạt lở ngà y cà ng nhiá»u bất thưá»ng. Hiện tại, có hÆ¡n 500 Ä‘iểm sạt lở ven sông và đại dương ở ÄBSCL, vá»›i tổng chiá»u dà i hÆ¡n 800 km. Hà ng năm, sạt lở đất là m mất khoảng 300 ha đất, rừng ngáºp mặn ven biển, hÆ¡n 19.000 gia đình ven sông phải rá»i khá»i vùng nguy hiểm. Má»—i năm, tình trạng xâm nháºp mặn ngà y cà ng nghiêm trá»ng và tình trạng sạt lở ngà y cà ng nghiêm trá»ng.
Sạt lở là m mất toà n bá»™ đất ở chân các nhà dân ở cá»a sông Và m Xo, thị trấn Äất MÅ©i, huyện Ngá»c Hiển. Ảnh: Trung DÅ©ng
– Vì sao hạn hán cà ng nặng, sạt lở sông Hai cà ng phức tạp?
– Năm 2020 là mùa mặn lịch sá», và chúng tôi hy vá»ng năm sau sẽ không nặng như váºy. Tuy nhiên, rõ rà ng xu hướng mặn xâm thá»±c, sạt lở ngà y cà ng nghiêm trá»ng, ảnh hưởng không nhỠđến cuá»™c sống cá»§a ngưá»i dân. Thà nh phần hữu cÆ¡ rất phong phú, có nhiá»u lá»— chân lông hoặc lá»— chân lông. Thông thưá»ng, những lá»— chân lông nà y chứa đầy nước ngá»t. Khi bị hạn mặn, các lá»— rá»—ng nà y sẽ cạn nước, rá»—ng ruá»™t và dá»… xẹp xuống. Ngoà i ra, những tác động như khai thác khoáng sản quá mức, khai thác quá mức nước ngầm, tà u thuyá»n trên sông Ä‘á»u sinh ra lá»±c và o bá» biển là m cho tình trạng sạt lở ngà y cà ng mạnh. Mặn và sạt lở đất do áp lá»±c vá» dân số, kinh tế và khà háºu.
– Bạn có thể chia sẻ thêm thông tin vá» lịch sá» cá»§a áp lá»±c dân số. Biến đổi kinh tế và khà háºu dẫn đến xâm thá»±c mặn và sạt lở đất?
– Trước hết, trong chu kỳ khà háºu trái đất, năm 2019 là khà háºu El Niño, má»™t năm khô hạn và Ãt mưa. Hồi tháng 10/2019, khi tổ chức sá»± kiện tại Vưá»n Quốc gia Trằm, chúng tôi thấy mùa lÅ© là đỉnh thấp thứ hai trong lịch sá», tôi dá»± Ä‘oán độ mặn năm sau sẽ rất khắc nghiệt. Hà ng chục Ä‘áºp đã được xây dá»±ng trên sông Mekong, Trung Quốc, Thái Lan, Là o và Campuchia để giữ nước. Khi lượng mưa giảm, nó giữ lại nhiá»u nước hÆ¡n và do đó lượng nước ngá»t đổ xuống hạ lưu Ãt hÆ¡n. Khi nước ngá»t giảm, nước mặn chiếm ưu thế và trà n và o đất liá»n, vượt quá 100 km và o đất liá»n. Sắp tá»›i, các nước xây dá»±ng nhiá»u Ä‘áºp thá»§y Ä‘iện hÆ¡n, đồng bằng sông Cá»u Long sẽ cà ng dá»… bị tổn thương.
Thứ ba, hiện nay ở Äồng bằng sông Cá»u Long có rất nhiá»u đê bao, những con đê nà y có nhiá»u công dụng, có những con đê ngăn mặn nhưng nhiá»u con đê lại dùng để trồng trá»t và là m nhà cá»a, vì nông dân không muốn bị và o mùa lÅ©. Nước ngáºp hết các cánh đồng, không trồng được lúa hay hoa mà u. HỠđắp đê ngăn lÅ©. Äiá»u nà y là không thuáºn lợi vì mùa lÅ© ở ÄBSCL rất dà i, nước nổi mang phù sa, tôm cá và o ná»™i đồng là m cho đất Ä‘ai ngà y cà ng mà u mỡ, tăng sản lượng tôm cá trong vùng. Do các Ä‘áºp nà y bị tắc nên lượng nước thá»±c tế hút và bão hòa trong đất bên trong ná»™i đồng không nhiá»u nên khi mùa khô đến, nước mặn trà n và o đất đã hút nước mặn nên nhiá»…m mặn cà ng nghiêm trá»ng. HÆ¡n nữa … Thứ tư là do biến đổi khà háºu. Các nhà nghiên cứu ngà y nay đã Ä‘o được rằng má»±c nước biển tăng khoảng 2-3 mm má»—i năm. Nếu khà nhà kÃnh được giảm bá»›t và tình trạng ấm lên toà n cầu được kiểm soát, má»±c nước biển có thể tăng thêm 30 đến 60 cm và o năm 2100. Nếu lượng khà thải vẫn cao, má»±c nước biển sẽ tăng từ 60 đến 110 cm. Việt Nam là má»™t trong bảy quốc gia chịu ảnh hưởng nặng ná» cá»§a biến đổi khà háºu.
Äồng thá»i, diện tÃch và chất lượng rừng trú ẩn, rừng đặc dụng và rừng ngáºp mặn ở các vùng ven biển Ä‘á»u suy giảm. Khi có rừng ngáºp mặn phòng há»™, bá»™ rá»… và đất cá»§a nó sẽ tạo thà nh má»™t quần thể vững chắc, như lá chắn, áo giáp bảo vệ, hạn chế sá»± xâm nháºp cá»§a nước mặn và o ruá»™ng, từ đó giúp đất chặt và không bị ăn mòn. .
– Tại sao diện tÃch và chất lượng rừng trú ẩn phÃa Tây ngà y cà ng giảm?
– Ở Việt Nam, 59 tỉnh có rừng trú ẩn, nhưng lịch sá» chất lượng cá»§a rừng trú ẩn là như thế nà y. Äây là điá»u chúng ta cần thảo luáºn. nói chuyệnÄặc biệt ở các tỉnh miá»n Tây, rừng phòng há»™ không chỉ nằm trong diện tÃch, mà khi bị khai thác, chất lượng rừng bị suy giảm, chuyển sang nuôi tôm, lấy quả và các mục Ä‘Ãch sá» dụng khác. Do sá»± gia tăng dân số, biển được chuyển đổi thà nh khách sạn, khu du lịch, nghỉ dưỡng ven biển, là m đưá»ng, khu dân cư. Sau đó, chặt cây và săn bắt động váºt hoang dã cÅ©ng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng rừng. Ngoà i ra, do thiên tai nên hầu như năm nà o ngưá»i dân đốt rừng cÅ©ng bị cháy rừng. Biến đổi khà háºu khiến thá»i tiết khô nóng dá»… gây ra há»a hoạn.
– Là m thế nà o để đối phó vá»›i tình trạng mặn xâm thá»±c và sạt lở đất ở miá»n Tây? Xâm nháºp mặn và o đất liá»n hay xói lở bá» biển cần nhiá»u giải pháp. Ngưá»i dân ở các cấp là m những việc khác nhau, cÆ¡ quan quản lý nhà nước cần là m má»™t số việc, và ngưá»i dân có thể cùng là m má»™t số việc. Có cả giải pháp trước mắt và giải pháp lâu dà i.
Trồng rừng là phải, ai cÅ©ng là m được. Các cÆ¡ quan quản lý quốc gia có thể đưa ra các quyết định trên quy mô lá»›n vá» mức độ che phá»§ rừng cá»§a má»—i tỉnh cần tăng lên để cân bằng giữa rừng sản xuất vá»›i rừng phòng há»™ và rừng đặc dụng. Các doanh nghiệp và cá nhân có thể hợp tác vá»›i nhau để giúp trồng lại rừng. Trồng cây là công việc lâu dà i và cần trồng cây nhiá»u hÆ¡n. Không chỉ ở Việt Nam mà trên toà n thế giá»›i, các nhà khoa há»c Ä‘á»u công nháºn trồng cây xanh là má»™t giải pháp rất hữu hiệu để cải thiện biến đổi khà háºu, cải thiện chất lượng không khÃ, từ đó cải thiện cuá»™c sống cá»§a chúng ta. .

Cô Äá»— Thị Thanh Huyá»n đã tham gia hoạt động trồng cây .—— Năm 2017, tôi tham gia Há»™i nghị quốc tế vá» bảo tồn Ä‘a dạng sinh há»c tại Colombia, có hÆ¡n 3.500 nhà khoa há»c tham gia. Má»i ngưá»i trong cuá»™c há»p Ä‘á»u nhất trà rằng trồng rừng là giải pháp chúng ta phải là m và việc gì chúng ta phải là m ngay bây giá» cà ng sá»›m cà ng tốt. Thá»i Ä‘iểm tốt nhất để trồng cây đã có từ lâu, nhưng cÅ©ng chưa muá»™n. Äây là má»™t giải pháp hữu hiệu cho chúng tôi.
Trước đây, nhiá»u cÆ¡ sở, đơn vị đã tổ chức các hoạt động trồng cây, phá»§ xanh đất và rừng. Äây là má»™t dấu hiệu tốt. Má»›i đây, chiến dịch “Bẩn vì mà n hình xanh Việt Nam†đã được phát động ở nhiá»u khu vá»±c trong đó có khu vá»±c miá»n Tây. Kế hoạch không chỉ giúp Việt Nam xanh hÆ¡n mà còn nhằm mang lại những thay đổi tÃch cá»±c trong nháºn thức cá»§a ngưá»i dân để ngưá»i dân hiểu được tác động cá»§a cây xanh đối vá»›i đất Ä‘ai và tầm quan trá»ng cá»§a việc trồng rừng. Nó giúp tạo ra sá»± thay đổi tư duy, nháºn thức cá»§a cả thế hệ vá» việc tôn trá»ng và thể hiện tình bạn vá»›i thiên nhiên. Tôi mong muốn có nhiá»u kế hoạch trồng rừng để toà n xã há»™i cùng chung tay bảo vệ môi trưá»ng sống cá»§a chúng ta.
Hình ảnh hoạt động trồng cây thưá»ng niên do OMO và Lifebuoy TP HCM tổ chức và o năm 2019.
Ngà y 16/8, OMO và nhóm Ủy ban đã trồng 10.000 cây Phi lao trên tưá»ng chắn sóng Tân Thà nh ở huyện Gò Công Äông, tỉnh Thiên Giang, để bảo vệ tưá»ng chắn sóng và ngăn mặn xâm thá»±c. Các hoạt động trong khuôn khổ kế hoạch “Bán hà ng qua mà n hình xanh Việt Nam†hy vá»ng sẽ mang lại nhiá»u thay đổi cho môi trưá»ng nÆ¡i đây. Nếu không thể trá»±c tiếp trồng cây, má»i ngưá»i có thể mang đến những chồi xanh bằng cách truy cáºp và o trang web cá»§a chương trình.

Leave a comment